Robijnsbosnieuws nr. 35, met open dag zondag 6 september 11.00 – 15.00, de droge zomer & een keuken van perenhout
Wat een zomer. Terwijl veel mensen lekker in de zon lagen, hoopten wij op een bui. We hebben flink met gieters en slangen lopen sjouwen. De poelen stonden zo laag als we ze nog nooit hebben gezien en de jonge aanplant in de nieuwe Hooi-Notengaard heeft het zwaar gehad. Maar er gebeurde ook allerlei leuke dingen: er zit een tweede nest kerkuilen in de kast, er stond een weiland vol tenten, we zagen de zon voor bijna negentig procent verdwijnen en in de werkplaats wordt gewerkt aan een keuken van perenhout uit onze eigen boomgaard. Daarover en meer in deze nieuwsbrief.
Bijna droog
Wie deze zomer langs het Robijnswiel liep, moest even kijken. Het water stond zo laag dat de bodem bloot kwam te liggen. Ook de Robijnsgeul en het Maartensgat waren bijna droog: net niet helemaal. Alleen de nieuwe kleine poel hield het niet vol en viel volledig droog. Dat is niet zo gek als je naar de cijfers kijkt. In juli viel er in Nederland gemiddeld 12 millimeter regen, terwijl dat normaal zo’n 82 millimeter is. Sinds het begin van de metingen in 1906 was alleen juli 2018 nog droger, en in Noord-Brabant kwam er op de meeste plekken zelfs minder dan 10 millimeter uit de lucht.
En toch was een drooggevallen poel ook een beetje leuk. Op de kale bodem van de kleine poel staan nu prachtige amaranten. We hadden vorig jaar nog maar één zo’n plant maar dit jaar heeft die het heel erg naar zijn zin en groeit op veel plekken. Je schijnt het te kunnen verwerken in brood maar dat hebben wij nog niet geprobeerd. Ze schieten in één seizoen opeens flink omhoog en in de winter verdwijnen ze weer.
Het wiel dat bijna droog is komen te staan (Foto Anneke).
De Hooi-Notengaard door de droogte heen
De Hooi-Notengaard hebben we afgelopen najaar voor een gedeelte aangelegd, en heeft zijn eerste zomer meteen in de zwaarste variant gekregen. Jonge bomen hebben nog een klein wortelstelsel dat vlak onder de oppervlakte zit, de laag die als eerste uitdroogt. Dat we er zo weinig verloren hebben, komt eerlijk gezegd vooral doordat we, met onze onvolprezen vrijwilligers, er ontelbare gieters water overheen hebben gegooid. Daarnaast hebben we de slang gebruikt waarmee we water uit de sloten en de poelen kunnen pompen, wat een stuk sneller werkt dan lopen met emmers. Uiteindelijk is er één amandelboom niet doorgekomen. En die hebben we alweer vervangen, want nu is de grond weer redelijk vochtig en heeft een nieuwe boom de hele winter om te wortelen.
Zo, de dode amandelboom is weer vervangen, met dank aan Saarein. (Foto Anneke).
Als het volgend jaar weer droog wordt dan hebben we daar overigens een plan voor. We gaan een ondergronds grijs water systeem aanleggen naast de druivenkas. De daken van de kas en het schuurtje ernaast gaan regenwater opvangen en dat gaan we opslaan in een ondergrondse tank van 5.000 liter. Met een pomp gaan we dit verbinden met druppelslangen die water gaan geven aan de beplanting links en recht van de geul. Het project is nog niet af, de bouw staat voor de komende maanden op de planning. Als dit lukt dan hoeven we volgend jaar in ieder geval een stuk minder te gieten met de hand.
Het gras tussen de bomen is inmiddels ook gehooid, en daar is de gaard tenslotte naar vernoemd. Buurman (van ietsje verderop) Leo heeft dat gedaan en dat is nauwkeurig werk, want tussen die rijen staan overal jonge boompjes. Hij heeft het keurig gedaan: geen enkele boom geraakt. De balen zijn inmiddels van het veld.
Buurman Leo bij de balen in de gehooide Hooi-notengaard, langs de rijen jonge bomen (Foto’s Anneke).
Nieuwe bewoners: kerkuilen en een egel
Dit voorjaar zaten er drie kerkuilkuikens in de kast, toen ontdekt door Henk van Diest en Jaap Keller. We dachten dat het daarbij zou blijven, maar Henk kwam weer even kijken en zag dat de kerkuilen er een tweede nest achteraan hebben. Er zitten er nu opnieuw minstens drie in, en een week geleden lag er ook nog een ei, dus misschien worden het er nog meer.
Een tweede broedsel is geen vanzelfsprekendheid. Kerkuilen doen dat vooral in jaren waarin er genoeg te eten is, en dan gaat het meestal om veldmuizen. Dat ze het aandurven zegt dus iets over wat er in het gras en langs de heggen rondscharrelt. Door dit late nest vliegen deze pas in het najaar uit. We laten ze met rust en houden het van een afstandje in de gaten.
En er is nog een nieuwe bewoner: we hebben een egel gezien in de tuin. Daar zijn we blij mee, want egels hebben het de laatste jaren zwaar. Ze eten slakken, rupsen en kevers en zijn dus een prima collega in een voedselbos. Wat ze nodig hebben is wat wij toch al hebben liggen: rommelige hoekjes, takkenhopen, houtwallen en heggen waar ze onderdoor kunnen. Gelukkig staat er ook nog steeds een beetje water in de poelen dus dat kunnen ze drinken.
De Paddepoel had niet zo’n last van de droogte, die is diep genoeg en heeft veel schaduw van de grote bomen eromheen. (Foto Anneke).
Een keuken van perenhout
Het tweede huisje is bijna klaar. Hans is nu bezig met de keuken, en die wordt gemaakt van perenhout uit een boom die hier in onze eigen boomgaard heeft gestaan. De boom was dood en is gerooid, het stamhout is bewaard en gedroogd, en nu krijgt het een tweede leven binnen in het huisje.
Straks kunnen gasten dus koffie zetten op een aanrecht dat gemaakt is van een boom die een paar honderd meter verderop heeft gestaan. Dat is nog eens lokaal materiaalgebruik, toch?
Hans aan het werk in de werkplaats en de gezaagde delen perenhout op de bok, met de nerf al goed te zien (Foto’s Anneke).
Tenten in het weiland
Deze zomer stond het weiland vol tenten. De twintig medewerkers van café Saarein uit Amsterdam kwamen een paar dagen bij ons logeren. Saarein is het oudste vrouwencafé van Amsterdam, sinds 1978 gevestigd in de Jordaan en genoemd naar de vorige eigenaren Saar en Rein. Het café wordt tegenwoordig gerund vanuit een stichting. Het was een mooi gezicht: de regenboogvlag tussen de tentstokken, kampeerstoeltjes in het gele gras en ‘s avonds gepraat tot laat. Wij vinden het bijzonder dat een plek uit hartje Amsterdam hier op een weiland aan de dijk komt uitwaaien.
Het kampement van Saarein in het weiland, met de regenboogvlag en op de voorgrond de amaranten (Foto’s Anneke).
De zon voor bijna negentig procent weg
Op woensdagavond 12 augustus schoof de maan voor de zon langs. In Nederland ging het om een gedeeltelijke zonsverduistering, maar wel een flinke: op het hoogtepunt om 20.11 uur was ongeveer 88 procent van de zon bedekt. Dat is de grootste verduistering die hier sinds 1999 te zien was. De zon stond op dat moment laag boven de noordwestelijke horizon, dus je had vrij zicht nodig. Dat hebben we hier gelukkig. Onze buurvrouw Annemieke heeft er prachtige foto’s van gemaakt: de smalle zonnesikkel net boven de bomen van het Robijnsbos. Dank Annemieke, dat we je foto mogen gebruiken!
De zonsverduistering van 12 augustus boven het Robijnsbos (Foto Annemieke Timmers).
Zondag 6 september open dag
De komende weken plukken we de appels en peren uit de oude boomgaard. Die bomen zijn zo’n 150 jaar oud en hebben diepe wortels, dus die trekken zich van een droge zomer minder aan dan de jonge aanplant. Zoals altijd rijden we het fruit naar de pers, dus er is op de open dag weer vers appel- en perensap. En er is opnieuw jam, want de moeder van Anneke heeft flink staan koken.
We hebben veel appels dit jaar, dus als je een zakje mee wilt nemen voor een appeltaart dan kan dat vast.
Tussen 11.00 en 15.00 ben je van harte welkom voor een ontspannen wandeling of een van de rondleidingen die we die dag geven. Er is koffie, thee en taart, en voor kinderen is er iets leuks georganiseerd. Ook zijn er producten uit ons bos te koop, zoals jam en appel- of perensap. De toegang is gratis.
Tot slot
Ondertussen gaat het gewone werk gewoon door. Elke maandag is het vrijwilligersdag en wordt er geplant, gesnoeid, gemaaid, gegoten en koffie gedronken. Na deze zomer weten we weer wat beter waar het water blijft en wat er tegen droogte kan, en dat nemen we mee in het ontwerp.
Over de ingegooide ruiten van de druivenkas schreven we vorige keer. Daar hebben we nu iets aan gedaan: het dak is vervangen door kunststof platen. Die gaan niet aan diggelen als er iets tegenaan komt, en er liggen dus ook geen scherven meer tussen de druiven. We hopen natuurlijk vooral dat het gewoon niet meer gebeurt.
Kom je een keer kijken? Dat kan op zondag 6 september. Noteer daarna ook alvast de kindermiddag op zaterdag 10 oktober en het kerststukjes maken op zondag 13 december. De actuele agenda vind je altijd op robijnsbos.nl.
Veel groeten en hopelijk tot ziens in het Robijnsbos,
Ianus en Anneke Keller
Als laatste nog wat foto’s van onze nieuwe droogoven, het brood wat we altijd op de vrijwilligersdag bakken en een lekkere lunch bij de Paddepoel met onze vrijwilligersgroep. Wat zijn we toch blij met jullie! (Foto’s Ianus en Anneke).