
Robijnsbosnieuws nr. 36, met 400 kilo appels, jonge kerkuilen & kerststukjes maken op 13 december
De herfst is begonnen in het Robijnsbos. De appels en peren zijn geplukt en op het dak van het houthok oefenen ‘s avonds jonge kerkuilen met vliegen. Het was ook een drukke tijd: op de kindermiddag tijdens de “Week van Ons Eten”, liepen 51 kinderen door het bos op zoek naar de ingrediënten voor thee, en alle docenten en onderzoekers van de afdeling waar Ianus werkt kwamen een dag langs, met eigen pizzabakkers. Verder nog over 400 kilo appels en peren, een nieuw product van Coby, de hophof van Ianus en Hans en de mieren die in onze druppelslangen waren gaan wonen.
Kindermiddag: help, de thee is op
Op zaterdag 10 oktober stonden de kopjes klaar, met suiker en melk erbij. Alleen de thee was op! Gelukkig groeit er in het Robijnsbos genoeg om nieuwe thee van te maken, en dus gingen 51 kinderen met een zakje, een paar handschoenen en de speurtocht op pad om ons te helpen. Met de 40 ouders, opa’s en oma’s die meeliepen was het een gezellige drukte op het erf.
De speurtocht leidde langs veertien bordjes. Onder de grote treurwilg hoorden de kinderen dat thee van een wilgenbast vroeger tegen hoofdpijn werd gebruikt, naast de hazelaar mochten ze een laurierblaadje plukken en ruiken en bij de brandnetels werd duidelijk waarom die handschoenen nodig waren. Bij het muurtje vonden ze tot slot salie en munt. Onderweg werden ook nog wat appels en peren uit de boom gehaald, waarbij de kleinsten soms even omhoog geholpen moesten worden.
Terug onder de hooischuur werden alle zakjes nagekeken, kon er thee gezet worden en een pannenkoek gegeten worden. Elke pannenkoek kreeg een mooi brandnetelblad bovenop, zo werden het echte voedselbospannenkoeken. Ze gingen zo hard dat al het beslag aan het eind van de dag op was. Een mooi initiatief van de gemeente Altena om de Week van Ons Eten te organiseren en wat ons betreft zijn we er volgend jaar graag weer bij.





Een pannenkoek met een brandnetelblad, appels plukken met een beetje hulp, bakken onder de hooischuur, op pad langs de treurwilg en handschoenen passen (Foto’s Ianus en Anneke).
Appelpluk, 400 kilo appels en peren
Op zaterdag 29 augustus was het weer zover. Met een strakblauwe lucht en een ploeg enthousiaste plukkers gingen we de oude boomgaard in. Sommigen met een plukzak om de schouder, anderen hoog op de ladder met een emmer aan de sport, en onze jongste dochter klom gewoon zelf de boom in. Tussendoor werd er volop gelachen, en een enkele appel belandde zelfs op een pet in plaats van in de kist.




Met de plukzak, op de ladder, hoog in de boom en een appel op de pet (Foto’s Ianus en Anneke).
De oude boomgaard ligt er al zo’n 150 jaar. De meeste bomen zijn jonger, want appel- en perenbomen worden zelden zo oud, maar twee perenbomen zijn zeker al honderd jaar. Met hun diepe wortels kwamen de grote hoogstambomen goed door de droge zomer heen en hingen ze weer vol. Aan het eind van de dag stond de teller op 400 kilo. Marijke, één van onze vrijwilligers, zat er het dichtst bij en won de raad-hoeveel-kilo-wedstrijd.
Tussen het plukken door was er tijd voor koffie en lunch in de druivenkas, onder de trossen blauwe druiven. Daar werd ook geproefd van de appeltaartjes van Coby, gemaakt met bladerdeeg en de eerste appels van het seizoen. Een paar dagen later is het fruit geperst bij Fruitpersmobiel, en zo stond er op de open dag van 6 september weer vers appel- en perensap klaar. Dank aan alle plukkers voor de hulp en de gezelligheid.




Appels en peren in de kar, twee volle kisten klaar voor de pers, koffiepauze in de druivenkas en even uitrusten met een appeltaartje (Foto’s Ianus en Anneke).
Nieuw: appeltaartvulling uit het Robijnsbos
Wat doe je met al die appels? Een groot deel gaat naar de fruitpers voor sap, maar Coby, de moeder van Anneke, bedacht dit jaar iets nieuws. Ze maakte de appels uit het bos klaar als appeltaartvulling, en deed die in een pot met het recept op het deksel. Met een pak bladerdeeg en een kwartiertje in de oven heb je vijf appeltaartjes.
De potten gingen zo snel dat ze voor dit jaar al op zijn. Volgend jaar maakt Coby er graag weer een flinke voorraad van. Wat we nog wel hebben is jam voor €6,-, appelsap in een pak van 5 liter voor €12,50, een netje walnoten voor €1,- en bier van onze eigen hop voor €3,-. Die zijn te koop op de open dagen en bij het kerststukjes maken op 13 december.


De appeltaartvulling, met het recept op het deksel (Foto’s Ianus en Anneke).
Het tweede huisje is bijna klaar
Het tweede huisje heeft Hans voor het grootste deel gebouwd, met hulp van Willem en Anneke, en net als bij het eerste huisje is er zo veel mogelijk gebouwd met materiaal dat ergens over was.
In de vorige nieuwsbrief schreven we dat we bezig waren met een keuken van hout van een perenboom uit onze eigen boomgaard. Die keuken staat er nu zoals je op de foto kunt zien. We hebben er een oude keuken voor gebruikt waarvan de deuren en het blad aan vernieuwing toe waren. Eind oktober is het huisje helemaal klaar. Er moeten nog wat kozijnen geverfd worden, en er komen nog gordijnen, tapijttegels en lampen. Daarna is er plek voor ongeveer vier mensen die een tijdje in het Robijnsbos willen wonen. Een beetje mini, maar wel midden in het voedselbos. Wie er graag in zou willen moet wel even geduld hebben, want de huisjes zijn voorlopig allemaal bezet.



Vrienden komen kijken bij het nieuwe huisje en de keuken van perenhout (Foto’s Ianus en Anneke).
Bezoek van Human-Centered Design
Op vrijdag 11 september kwamen alle medewerkers van de afdeling Human-Centered Design van de TU Delft naar het Robijnsbos. Dat is de afdeling waar Ianus werkt, en waar studenten eerder robots voor ons voedselbos ontwierpen. Nu zagen hun docenten met eigen ogen waar al die ontwerpen voor bedoeld waren.
Tijdens de rondleidingen, die we samen met onze vrijwilligers gaven, leverde dat veel vragen en leuke gesprekken op. In de ecolodge werd er druk getekend op het grote scherm, en buiten werden er spellen gedaan.
Voor het eten hoefden we niet zelf te zorgen. De pizzabakkers van Holie Pizza bouwden onder de overkapping hun eigen keuken op en bakten de hele avond door. Pas na zonsondergang reed de bus weer richting Delft. Het was een mooie dag, en wat ons betreft komen ze nog eens terug.




Tekenen in de ecolodge, een woordje voor het hele gezelschap, Holie Pizza aan het werk en de bus die klaarstaat voor de terugreis (Foto’s Ianus en Anneke).
Maandag vrijwilligersdag
Op maandag is het nog altijd een drukte van belang in het Robijnsbos. Ianus en Hans gingen deze keer in stijl op weg naar de hophof helemaal achterin het weiland, de een achter het stuur van de grasmaaier en de ander in kleermakerszit op de aanhanger. De hophof is hun eigen project binnen het bos. Hop is een klimplant die elk voorjaar vanuit de grond opnieuw begint en in één seizoen meters omhoog klimt langs palen en draden. Aan het eind van de zomer plukken Ianus en Hans de hopbellen, en daar maakt een groep enthousiaste bierbrouwers uit Altena bier van. Dat bier is later weer bij ons te koop op de open dagen.
Een vaste kracht die we graag even in het zonnetje zetten is Jaap, de vader van Ianus. Met zijn 85 jaar doet hij nog steeds regelmatig mee op maandag. Een deel van het land waar het Robijnsbos nu op staat was ooit van hem, en het is mooi dat hij ziet hoe het steeds verder uitgroeit. Na de droge zomer kon elk net geplant boompje een flinke gieter water goed gebruiken.
Er moest ook flink gewied worden op de wal in de Hooi-Notengaard, de verhoging van takken en aarde waar de haag op staat. Dat was hard nodig, want het gras en onkruid hadden de jonge aanplant bijna ingehaald. Daarbij kwamen we helaas ook iets minder leuks tegen. Op de wal is meer aanplant de droge zomer niet doorgekomen dan we dachten. Toen we gingen zoeken naar de oorzaak, bleek dat er mieren een nestje hadden gebouwd in de druppelslangen. Daardoor kwam er geen water meer door, en kregen de jonge boompjes en struiken daar veel te weinig. Jammer, maar zo leren we dat we een druppelslang af en toe even moeten checken.





Ianus en Hans op weg naar de hophof, Jaap met de gieter bij een net geplant boompje, wieden op de wal en een zweefvlieg op de Cosmea (Foto’s Ianus en Anneke, Willem de Hoog en Hans Krabbendam).
De vlaggentuin van Anja en Willem
Afgelopen winter begonnen Anja en Willem aan de vlaggentuin: plantbedden in de vorm van de Robijnsbosvlag. Hier kweken en vermeerderen we vaste planten, zodat we ze later door het hele bos kunnen uitplanten. Zo hoeven we niet alles te kopen, en weten we zeker dat de planten het hier naar hun zin hebben.
Nu, na de eerste volle zomer, is te zien hoe goed dat werkt. De bedden staan vol, van hemelsleutel en ijzerhard tot kaardenbollen en amarant. Veel planten hebben zich zo goed vermeerderd dat ze in het voorjaar ook elders een plek in het bos krijgen. Ook nu de bloei voorbijgaat, is het er nog mooi. De zaadhoofden blijven staan, want daar komen de vogels op af, zoals je verderop op de foto’s van Gerda kunt zien.
Het is een echt gezamenlijk project. Op maandag helpen ook andere vrijwilligers soms mee met wieden en planten. Anja, Marijke en Willem, dank jullie wel voor al het werk.


Willem met de schep (Foto Anja) en Marijke aan het wieden in de vlaggentuin (Foto Willem de Hoog).
Bezoek op het houthok
Als we ‘s avonds na het werk de auto naar de garage rijden, gaan we heel erg langzaam het laatste hoekje om. Grote kans dat er op het dakje van het houthok een of twee jonge kerkuilen zitten. In de vorige nieuwsbrief schreven we over het tweede nest in de uilenkast. Bij de controle telden we er drie, en inmiddels zijn ze uit het nest en leren ze vliegen.
Lang blijven ze niet meer. Jonge kerkuilen worden na het uitvliegen nog een paar weken door hun ouders gevoerd, maar daarna moeten ze op zoek naar een eigen jachtgebied. Soms vliegen ze tientallen kilometers ver voordat ze een plek vinden met genoeg muizen. Dus elke avond dat ze er nog zitten, is er eentje meegenomen.


Een jonge kerkuil op het dak van het houthok, in het licht van de koplampen, en Ianus en de Uilenwerkgroep van Altenatuur bij de controle van de uilenkast (Foto’s Ianus en Anneke).
Tot slot
Op zondag 13 december maken we weer kerststukjes, van 11.00 tot 15.00 uur. We beginnen met een korte wandeling door het bos om mooi groen en besjes te verzamelen, en daarna gaan we samen aan de slag. Neem gerust ook wat mee uit je eigen tuin. Meedoen kost € 5. Aanmelden kan via info@robijnsbos.nl, en je kunt meteen nog wat jam, sap, walnoten of bier meenemen. Daarna wordt het rustig in het bos, tot de eerste open dag in het voorjaar. De actuele agenda vind je altijd op robijnsbos.nl.
Veel groeten en hopelijk tot ziens in het Robijnsbos,
Ianus en Anneke Keller





Als laatste nog wat prachtige foto’s van de vogels in het Robijnsbos: een roodborst in de wilg, koolmezen en een winterkoning die de zonnebloempitten ontdekt hebben, en een grote bonte specht (Foto’s Gerda Vonk).


En nog twee plaatjes van Willem: de cosmea die nog volop bloeit en eucalyptusbloesem vol dauwdruppels (Foto’s Willem de Hoog).